Біз цифрлық із қалдыратын әр клик, әр секундта өмір сүріп жатқан дәуірде тұрамыз.
Әлеуметтік желілер — тек қарым-қатынас алаңы ғана емес, біздің қалауларымыз, әдеттеріміз және тіпті өткінші ойларымыз алгоритмдер үшін азыққа айналатын алып қоймалар. Лайктар, репосттар, белсенділік уақыты — бұның бәрі корпорациялар біздің назарымызды ұстап тұру үшін сататын, талдайтын және пайдаланатын детальды портретке айналады.
Meta* компаниясының жаңа платформасы Threads ерекшелік болмай қалды. 2023 жылдың жазында іске қосылған қызмет тез арада миллиондаған пайдаланушыларды тартты, бірақ қызығушылықпен бірге сұрақтар да пайда болды. Біздің деректерімізге не болады? Біз жариялаған нәрселерге кім қол жеткізеді? Және де конфиденциалдылықты қамтамасыз еткен компанияның жасаған қосымшасында шын мәнінде жеке өмір бар ма?
Осы мақалада біз Threads қалай ақпарат жинайтынын, бұл қандай қауіптерді тудыратынын және қорғаудың қандай тәсілдері бар екенін талқылаймыз. Бұл нұсқаулық емес, жеке деректеріңізді жеңілдікке айырбастауға дайынсыз ба, әлде баламаларды іздеуге уақыт келді ме, соны шешуге көмектесетін зерттеу.
Threads қандай деректер жинайды?
Threads — бұл тәуелсіз платформа емес, Meta* компаниясының алып жүйесіндегі тағы бір тетігі. Қосымша Instagram* -мен ғана емес, Facebook және WhatsApp-пен де терең интеграцияланған. Бұл қызметтер неғұрлым тығыз байланысса, пайдаланушылар туралы деректер корпорацияның қолында соғұрлым көп болады.
Бірінші көзқарас бойынша, Threads-ке тіркелу стандартты тәрізді: аты, никнеймі, аватары, қысқа биография. Бірақ басты ерекшелік — Instagram* -ге міндетті түрде байланыс. Егер сіз қосымша өрістерді саналы түрде толтырмасаңыз да, Meta сіз туралы көп нәрсені білетін болады.
Платформа сіздің кімдерге жазылғаныңызды және сізге кімдер жазылғанын көреді. Ол сіздің жарияланымдарыңызды, стористеріңізді талдайды, қай посттарға қызығушылық білдіретініңізді және қайсысына пікір қалдыратыныңызды белгілейді. Бірақ ақпарат жинау мұнымен аяқталмайды.
Threads, Meta* компаниясының басқа өнімдері сияқты, метадеректерді жинайды — сол «техникалық» ақпаратты.
Мысалы, геолокация. Егер сіз оны параметрлерде өшірсеңіз де, қосымша сіздің орналасқан жеріңізді IP-мекенжайы немесе Wi-Fi деректері арқылы анықтай алады. Ол сіздің қандай құрылғыны пайдаланатыныңызды біледі.
Бірақ Meta* үшін ең құндысы — қосымшадағы сіздің әрекетіңіз. Сіз қанша уақыт жаңалықтар лентасында боласыз, қай посттар сіздің назарыңызды аударады, қаншалықты жылдам скролл жасайсыз, неге реакция білдіресіз, ал неге назар аудармайсыз. Мұның бәрі талданады, жарнаманы дәлірек жасау үшін және қатысымды жоғарылату үшін.
Threads тек сіз жариялаған нәрсені ғана емес, сонымен қатар, көп ұзамай жойылған сияқты көрінетін нәрсені де сақтайды. Сіз өшірген посттар серверлердің кэшінде қалуы мүмкін. Іздеу тарихы, лайктар, жауаптар, «жасырын» пайдаланушылар тізімдері — бұның бәрі сіздің цифрлық ізіңізді қалыптастырады.
Meta* жеке чаттардың мазмұнын мақсатты жарнама үшін пайдаланбайтынын мәлімдейді, бірақ оны «қызметті жақсарту» үшін талдауға құқығын сақтап қалады. Бұл дегеніміз, сіздің жеке хабарламаларыңыз, тіпті олар жарнамалық алгоритмдерге түспесе де, әлі де өңделеді.
Threads, Instagram* сияқты, ендірілген бақылау құралдарын пайдаланады. Бұл трекерлер қосымшаның шегінен тыс жұмыс істейді. Мысалы, егер сіз интернет-дүкеннің веб-сайтына кірсеңіз, оның жарнамасы жақын арада сіздің жаңалықтар лентаңызда пайда болуы ықтимал.
Аккаунтыңызды қалай қорғауға болады?
Threads-те деректер жинаудан толықтай құтылу мүмкін емес. Компания пайдаланушылар туралы ақпарат талап ететін жарнамадан пайда табады. Дегенмен, бұл барлық деректеріңізді қорғау үшін әрекет етпей, мойынсұнуды білдірмейді. Кейбір параметрлер берілетін ақпарат көлемін едәуір азайтуға мүмкіндік береді.
Threads Instagram* -мен тығыз байланысты болғандықтан, бірінші кезекте тексеру қажет нәрсе — Instagram-дағы конфиденциалдылық параметрлері. Себебі егер Meta сіз туралы көп деректерге ие болса, Threads автоматты түрде оларға қол жеткізеді.
Егер сіз Threads-ті Instagram-нан ажырату жолын білгіңіз келсе, жауап — ешқандай. Meta пайдаланушыларды барлық өнімдерін пайдалануға мәжбүр етіп, осылайша жасаған. Сондықтан бизнес-аккаунт жүргізу үшін Facebook қажет, ал Threads үшін — Instagram*.
Негізгі сәттердің бірі — контактілерді синхрондау және микрофонға қолжетімділік. Егер сіз Instagram-ға телефон кітапшаңызға қол жеткізуге рұқсат берген болсаңыз, қосымша сіздің таныстарыңыздың деректерін сақтауы мүмкін, тіпті олар осы әлеуметтік желіні пайдаланбаса да. Мұны конфиденциалдылық параметрлері арқылы өшіруге болады.
Instagram* сіз туралы көп нәрсені білсе де, Threads-те деректердің ағып кетуін шектеуге болады. Мысалы, профиліңізді жабық етіңіз. Сонда сіздің посттарыңызды тек сіз қосқан адамдар ғана көре алады, және олардың жарнама көрсету үшін талдану ықтималдығы аз. Жабық профиль сіздің жарияланымдарыңызға кімнің қол жеткізетінін толық бақылауға мүмкіндік береді.
Өкінішке орай, Threads-ті анонимді түрде қарау мүмкін емес — бұл үшін профиль жасау қажет. Дегенмен, сіз бос жабық аккаунт ашып, Threads-ті анонимді түрде оқи аласыз. Сізден оны жүргізу немесе толтыру міндетті емес.
Тағы бір маңызды параметр — аталғанды шектеу. Егер сіз басқа посттарда рұқсатсыз белгіленгеніңізді қаламасаңыз, оны алдын ала конфиденциалдылық параметрлерінде тыйым салғаныңыз жөн. Осылайша, сіз кем дегенде, есіміңіз қандай контексте пайда болатынын жартылай бақылай аласыз.
Сіз күмән тудыратын пайдаланушыларды Threads-те жойып, контентіңізге қол жеткізетін қолданушылардың шеңберін шектей аласыз.
Егер сіз қорғауды күшейткіңіз келсе, техникалық әдістерді қолдануға болады. Мысалы, сіздің шынайы IP-адресіңізді жасыратын VPN, Meta* үшін орналасқан жеріңізді дәл анықтауды қиындатады.
Қосымша кэшін жүйелі түрде тазарту да көмектеседі. Бұл сіздің құрылғыңызда локалды түрде сақталатын ақпарат көлемін азайтады.
Threads Meta* бизнес-моделіне сәйкес деректер жинай беретін болса да, сіз осы процестің егжей-тегжейлілігін төмендетуге болады. Толық анонимдікке қол жеткізу мүмкін емес, бірақ алгоритмдер сіз туралы сәл аз білетіндей етіп жасауға болады.
Threads-те алаяқтар
Threads, көптеген танымал платформалар сияқты, тек пайдаланушыларды ғана емес, сонымен қатар алаяқтарды да тартады. Бұл әлеуметтік желінің танымалдығы артқан сайын, алаяқтық схемалар мен фишингтік шабуылдардың саны да артады.
Алаяқтар қолданатын бірнеше кең таралған айла-амалдар:
-
Фишингтік беттер: Алаяқтар Threads-тің жалған веб-нұсқаларын жасап, оларды ресми беттер сияқты көрсетеді. Бұл сайттар пайдаланушылардың логиндері мен паролдерін жинайды, бұл Threads-тегі ғана емес, сонымен қатар Instagram-дағы аккаунттарды да бұзуға әкелуі мүмкін, себебі есептік жазбалар байланысқан.
-
Threads Coin: Желіде криптовалюта үшін «Threads Coin» деп аталатын нәрселер белсенді түрде сатылады. Бұл монеталар «пайдаланушыларды Метавселенуге қосу» құралы ретінде ұсынылған, бірақ олардың нақты құндылығы мен мақсаты тіпті жасаушылар үшін де анық емес. Мұндай монеталарды сатып алу нақты ақша жоғалтуға әкелуі мүмкін.
-
Жазылушыларды көбейту: Тағы бір танымал схема жаңа Threads аккаунттары үшін жазылушылар санын тез арттыруды уәде етеді. Шын мәнінде, мұндай схемаларға қатысу тек ақша жоғалтуға әкеледі және платформаның ережелерін бұзғаны үшін аккаунтты блоктауға әкелуі мүмкін.
Алаяқтардан қалай қорғануға болады?
-
URL-ді тексеріңіз: Жеке деректеріңізді енгізер алдында, сіз Threads-тің ресми сайтында екеніңізге көз жеткізіңіз. Фишингтік сайттар жиі адресінде аз ғана айырмашылықтарға ие.
-
Ұсыныстарға абай болыңыз: Егер бір нәрсе шындыққа сай келмейтіндей керемет болып көрінсе, мүмкін, бұл алаяқтық. Жазылушыларды тез көбейту немесе күмәнді цифрлық активтерді сатып алу ұсыныстарына сенбеңіз.
-
Екі факторлы аутентификацияны қолданыңыз: Бұл сіздің аккаунтыңызға қосымша қорғау деңгейін қосып, алаяқтардың қол жеткізуін қиындатады.
-
Парольдерді жүйелі түрде жаңартып отырыңыз: Әр платформа үшін күрделі және бірегей парольдерді пайдаланыңыз, бұл бұзылу қаупін азайтады.
-
Күмәнді әрекеттер туралы хабарлаңыз: Егер сіз алаяқтық әрекеттерге тап болсаңыз, Threads қолдау қызметіне хабарласып, басқа пайдаланушыларды қорғауға көмектесіңіз.
Threads қарым-қатынас және контент алмасу үшін ыңғайлы платформа болуы мүмкін, бірақ маңыздысы — сақ болу және деректеріңізді алаяқтардан қорғау.
Бұған алаңдауға тұрарлық па?
Threads — сөзсіз, ыңғайлы қызмет. Instagram* арқылы жылдам тіркелу, таныс интерфейс, жазылушылармен бірден интеграция — бұның бәрі қиындықсыз микроблог жүргізгісі келетіндер үшін тартымды етеді. Бірақ бұл ыңғайлылық үшін төлеу керек, ал мұндағы валюта — жеке деректер.
Threads-тің басты мәселесі — тек ақпарат жинау емес, сонымен қатар, оның одан әрі не болатынына қатысты толық мөлдірліктің жоқтығы.
Meta* пайдаланушылардың деректерін қанша уақыт бойы сақтайтынын, компания ішінде (немесе тіпті одан тыс) бұларға кімнің қол жеткізе алатынын және олардың қаншалықты қауіпсіз екендігін ашуға асықпайды.
Cambridge Analytica-мен болған оқиғаны ескере отырып, онда Facebook-тың миллиондаған пайдаланушылардың деректері үшінші тұлғалардың қолына түскен, компанияға деген сенім әлдеқашан құлдыраған. Сол кезде Facebook арқылы 87 миллион пайдаланушының деректері олардың келісімінсіз жиналды. Бұл деректер кейіннен саяси манипуляция үшін пайдаланылды.
Мәселе мынада, Threads — тәуелсіз өнім емес. Бұл Meta* экосистемасының бөлігі, және Instagram-ды өшіріп, Threads-ті қалдыру мүмкін емес. Егер сіз тыйым салынған аккаунтыңызды жойсаңыз, онда Threads профиліңіз де жойылады.
Бірақ, егер бұған мойынсұнсаңыз да, деректердің агрессивті жинау мәселесі қалады. Threads тек сіз жариялаған нәрселерді ғана емес, сонымен қатар, әр постты қанша уақыт қарағаныңызды, қандай құрылғылардан кіргеніңізді, қай уақытта белсенді болғаныңызды және тағы басқаларды да біледі. Бұның бәрі — жарнамалық алгоритмдер үшін отын, олар күн сайын дәлірек бола түсуде.
Егер корпорацияның сіз туралы тым көп білетіндігі жайлы ой сізді алаңдатса, басқа платформалар бар — олар танымал болмауы мүмкін, бірақ этикалық тұрғыда жақсырақ.
Мысалы, Mastodon — деректерді тәуелсіз серверлерде сақтайтын децентрализденген желі. Немесе Bluesky — Twitter-дің бір жасаушысымен жүзеге асырылған ашық протоколдағы жоба. Екі жағдайда деректердің толық жинағы болмайды, және пайдаланушы өзі кімге және неге сенуге болатынын шешеді.
Иә, онда Threads-дегідей аудитория жоқ. Иә, интерфейс әлдеқайда ыңғайсыз болып көрінуі мүмкін. Бірақ, сонымен қатар, Instagram-мен ешқандай байланыс, ешқандай жасырушы талдау, сізді кездейсоқ іздеуден кейін қуып жүретін ешқандай жарнама жоқ.
Қорытынды
Threads-ті анонимді түрде қарау мүмкін емес екенін ескере отырып, осы платформаны пайдалану мәселесі сіздің қалауыңызда. Егер сіз үшін жарнама мен алгоритмдер үшін деректер жинау алаңдатпайтын болса, қызмет пайдалы болуы мүмкін. Дегенмен, егер конфиденциалдылық маңызды болса, Meta экосистемасындағы қатысуыңызды шектеу керек немесе одан толықтай бас тарту қажет.
Ең бастысы — саналы болу. Параметрлерді тексеріңіз, қажет емес деректерді жойыңыз.
*Instagram Meta-ға тиесілі, РФ-да экстремистік ұйым ретінде танылған
