Диверсификация дегеніміз не?

Диверсификация – бұл бизнес немесе инвестициядағы түрлілікті қамтамасыз ете отырып, тәуекелдерді тиімді бөлуге және тұрақты табыс алуға мүмкіндік беретін стратегиялық тәсіл. Бұл ұғым «Барлық жұмыртқаларды бір себетке салмаңыз» деген белгілі мақалға негізделген, ол ресурстарды бөлудің маңыздылығын көрсетеді. Егер бір «себет» сәтсіздікке ұшыраса, басқалары қол тимеген болып қалады, бұл шығындарды азайтуға көмектеседі.

Диверсификацияның мысалдарын әртүрлі салалардан көруге болады: ата-аналар балаларын әртүрлі үйірмелерге жібереді, фрилансерлер бірнеше клиенттермен жұмыс істейді, ал компаниялар тұрақтылықты және табыстылықты арттыру үшін өнім желілерін кеңейтеді. Классикалық мысал – Unilever компаниясы, ол 400-ден астам брендтерді басқарады, бұл оған нарық өзгерістеріне тиімді жауап беруге мүмкіндік береді.

Диверсификация не үшін қажет?

Диверсификацияның басты мақсаты – тәуекелдерді азайту. Компания қаншалықты көп әртүрлі тәсілдер мен құралдарды қолданса, соғұрлым оның қызмет нәтижелері тұрақты болады. Бұл нарық өзгерістеріне, инфляцияға немесе саяси өзгерістерге байланысты күтпеген шығындардан сақтануға көмектеседі. Сонымен қатар, диверсификация бизнестің дамуына және бәсекелестік артықшылықтарды құруға ықпал етеді. Мысалы, пандемия шарттарында көптеген компаниялар жаңа жағдайларға бейімделіп, онлайн сатылымдарды дамытып немесе жаңа өнімдерді енгізді.

Сондай-ақ, диверсификация кез келген бизнестің басты мақсаты – пайда алуына көмектеседі. Өндіріс пен өнімді іске асырудағы әртүрлілік процесті дағдарыстарға және экономикадағы күтпеген өзгерістерге төзімді етеді.

Диверсификацияның түрлері

Диверсификацияның бірнеше түрі бар, оларды келесідей жіктеуге болады:

• Өндірістік диверсификация: Өнім ассортиментын кеңейту, жаңа өндірістік желілерді іске қосу және заманауи технологияларды енгізуді қамтиды. Мысалы, пряник шығаратын компания бауырсақ өндірісін іске қоса алады.
• Бағалық диверсификация: Әртүрлі баға категорияларында тауар ұсынуды білдіреді, бұл нарықтың әртүрлі сегменттеріне жүгінуге мүмкіндік береді. Мысалы, ұсынылған өнімдер арзандарды да, эксклюзивтерді де қамтуы мүмкін.
• Бизнестік диверсификация: Әртүрлі жобалар арасында тәуекелдерді бөлу, жаңа бизнесті іске қосуды қамтиды. Мысалы, бас бизнес қиындықтарға тап болса, компания шығындарды өтеу үшін жаңа өнім шығара алады.
• Инвестициялық портфель диверсификациясы: Әртүрлі қаржылық активтерге инвестициялау, бұл белгілі бір активтердің баға төмендеуімен байланысты тәуекелдерді азайтуға мүмкіндік береді.

Диверсификацияның артықшылықтары мен кемшіліктері

Диверсификация бизнес үшін көптеген артықшылықтар ұсынады. Ол:

• Күтпеген шығындар тәуекелін төмендетеді.
• Жаңа нарықтарға шығуды жеңілдетеді.
• Негізгі қызметкерлерді жоғалтудан туындайтын тоқтауларды азайтады.
• Аз табысты нарықтардан ауыртпалысыз шығуға мүмкіндік береді.

Алайда, диверсификация әрдайым жетістікке жетелей бермейді. Шекараларын кеңейтуге тырысқан сәтсіз компаниялардың мысалдары белгілі, мысалы, Colgate мұздатылған жартылай фабрикаттарды шығара бастағанда, олар тұтынушылар арасында сұранысқа ие болмады. Мұндай мысалдар мақсатты аудиторияны және оның қажеттіліктерін түсінудің маңыздылығын көрсетеді.

Сәтті диверсификация ережелері

Диверсификациядан пайда алу үшін бірнеше негізгі ережелерді ескеру қажет:

• Тым көп бағыттарға шашырамамаңыз.
• Қазірдің өзінде тәжірибеңіз бар салаларда жұмыс істеңіз.
• Біртекті активтерге салым салудан аулақ болыңыз.
• Байланыспаған тауарларды бір брендпен шығармаңыз.
• Мақсатты аудиторияны зерттеп, оның қажеттіліктерін түсініңіз.
• Жаңа өнімдерді нақты есеп пен негіздеу арқылы құрыңыз.
• Жарнамалық стратегияны құрып, барлық қажетті ресурстарды ескеріңіз.