Инкотермс дегеніміз не?

Инкотермс (Incoterms) - халықаралық саудада тауарлардың жеткізілуін реттейтін арнайы әзірленген ережелер жиынтығы. Бұл ережелер логистика саласында сатушы мен сатып алушының нақты құқықтары мен міндеттерін белгілейді. Инкотермс аясында 11 түрлі жеткізу шарттары сипатталады, олар Еуропа мен Америка елдерін қоса алғанда, көптеген елдерде қолданылады. Бұл халықаралық саудаға қатысушыларға жеткізілім келісімшарттарының шегінде келісімдерге қол жеткізуді жеңілдетеді, өйткені нақты терминді атап өту жеткілікті болса, мәміле бойынша қандай ережелер қолданылатынын түсінуге болады.

Халықаралық саудада Инкотермстің маңызы

Инкотермстің негізгі функциясы - тауарларды сату және сатып алу процестерін стандарттау. Бұл ережелер әртүрлі елдердің құқықтық жүйелері мен дәстүрлеріндегі айырмашылықтарды жоюға және тараптардың құқықтары мен міндеттерін нақты көрсетуге көмектесетін бірыңғай құқықтық тіл қалыптастырады. Инкотермсті қолдану нормаларды түсіндірудегі қателерден аулақ болуға мүмкіндік береді, бұл көптеген құқықтық жүйелер жағдайында өте маңызды. Сонымен қатар, бұл келісімшарттарды басқа тілдерге аудару процесін айтарлықтай жеңілдетеді және даулардың пайда болу ықтималдығын төмендетеді, халықаралық саудаға бизнестің сенімін арттырады.

Инкотермспен реттелетін шарттар

Инкотермс тауарлардың жеткізіліміне қатысты бірнеше маңызды аспектілерді анықтайды:

• Жүктің зақымдануы немесе жоғалуы үшін жауапкершілік сатушыдан сатып алушыға қашан және қай уақытта өтетінін;
• Жеткізуші сатып алушыға тауарды қашан және қай жерде беретінін, яғни міндеттер қашан орындалған болып саналатынын;
• Тасымалдау шығындары мен сақтандыру міндеттері, сондай-ақ кеден рәсімдеу және тиеу-түсіру жұмыстары қалай бөлінетінін.

Алайда Инкотермс реттемейтін жағдайлар:

• Өнімге меншік құқығының ауысу тәртібі;
• Жүктің төлем шарттары, шоттар мен шегерімдердің рәсімделуі;
• Форс-мажорлық жағдайлар мен олардың салдары;
• Мәміле шарттарын бұзған тараптардың жауапкершілігі.

Бұл аспектілер келісімшартта жеке жазылуы керек.

Инкотермс топтары

Инкотермс сатушының жауапкершілік деңгейі мен міндеттерін көрсететін төрт топқа бөлінеді:

1. E тобы: Сатушы орау және тауарды тапсыруға жауап береді, ал сатып алушы барлық тәуекелдерді қабылдайды және жеткізуді ұйымдастырады.
2. F тобы: Сатушы экспорт құжаттарын дайындап, тауарды тасымалдаушыға береді, ал сатып алушы импорт кезінде жеткізу мен кеден рәсімдеріне жауап береді.
3. C тобы: Сатушы жеткізуді ұйымдастырады және экспорт құжаттарын дайындайды, бірақ тек жөнелтуге дейін ғана жауап береді.
4. D тобы: Сатушы тауарды сатып алушы алғанға дейін жауап береді.

Инкотермс терминдері

Инкотермсте 11 термин бар, олардың 7-уі кез келген көлікпен тасымалдауға жарамды, ал 4-уі тек су арқылы тасымалдау үшін қолданылуы мүмкін. Әрбір терминнің әріпі оның тобын көрсетеді. Мысалы:

• EXW: Сатушы тауарды өз қоймасында орап, тапсырады.
• FCA: Сатушы жүк тасымалдаушыға тапсырады, ал сатып алушы жеткізуді ұйымдастырады.
• FOB: Сатушы жүкті кемеге дейін жеткізеді, содан кейін жауапкершілік сатып алушыға өтеді.
• CIF: Сатушы тауарды сақтандырады және оны сатып алушының портына жеткізуді ұйымдастырады.

Инкотермстің маңызды нюанстары

Инкотермстердің өзіндік ерекшеліктері бар. Олар тек материалдық тауарларды қамтиды, қызметтер мен материалдық емес активтерді қамтымайды. Тараптар әртүрлі ереже нұсқаларын пайдалана алады, оны келісімшартта көрсету арқылы. Сондай-ақ, Инкотермс халықаралық жеткізілім келісімшартын алмастырмайтынын, тек оны жеңілдететінін есте сақтау қажет. Көптеген жағдайларда тауарды сақтандыру үшін кім жауапты екені көрсетілмеген, бұл мәселе бөлек нақтылауы керек. Инкотермс барлық тәуекелдерден қорғауды қамтамасыз етпейді, сондықтан мәмілелерді рәсімдеу үшін мамандарды тарту ұсынылады.

Инкотермс шарттарын қалай таңдауға болады

Инкотермс шарттарын таңдау мәміле құнына тікелей әсер етеді. Сатушының жауапкершілігі аз болған сайын, келісімшарт құны жоғары болады. Шарттарды таңдау кезінде сауданың тәжірибесін және мамандарды тартуға дайындығын ескеру маңызды. Мысалы, жаңа сатып алушыларға сатушының көп міндеттері болатын DAP және DPU шарттары қолайлы. Тәжірибе жинаған сайын, компаниялар EXW немесе FCA сияқты өзі қамтамасыз ететін шарттарға ауыса алады. Қандай да бір таңдауға қарамастан, тараптар егжей-тегжейге көңіл бөліп, келісімшарттар мен кеденмен мәселе туындатпау үшін заңгерлер мен логистермен кеңесулері қажет.