Маркетингтік ақпараттық жүйе (МАЖ) дегеніміз не?

Маркетингтік ақпараттық жүйе (МАЖ) маркетингтік ақпаратты жинау, өңдеу және талдау үшін кешенді шешім болып табылады. Ол мәліметтерді алу, бағалау және түсіндіру үшін бірлесіп қолданылатын әртүрлі әдістерді, персоналды, жабдықты және бағдарламалық қамтамасыздандыруды қамтиды. МАЖ маркетингтік ортадан алынған ақпаратты пайдалы деректерге айналдыруда және оның негізінде ақылға қонымды бизнес шешімдер қабылдауда шешуші рөл атқарады.

Іс жүзінде, МАЖ деп атауға болатын жекелеген бағдарламалық шешімдер сирек кездеседі, өйткені олар әдетте қымбат және күрделі. Көбінесе, МАЖ функциялары CRM (Customer Relationship Management) және MRM (Marketing Resource Management) жүйелеріне біріктірілген. CRM-жүйелер клиенттер мен тапсырыстар туралы деректерді басқаруға бағытталған, өзара әрекеттерді қадағалауға, қоңырауларды тіркеуге және сату менеджерлерінің негізгі тиімділік көрсеткіштерін (KPI) бақылауға мүмкіндік береді. Сонымен бірге, MRM-жүйелер маркетинг ресурстарын басқаруға, бюджет жоспарлауға, мазмұнды құру және келісуге, жобалар мен орналастыруларды басқаруға мүмкіндік береді.

Бизнеске МАЖ не үшін қажет?

Маркетингтік ақпараттық жүйе бизнеске толық, сенімді және заманауи мәліметтерді ұсыну арқылы ақылға қонымды және тиімді шешімдер қабылдауға мүмкіндік береді. МАЖ жұмысының нәтижелері келесі мақсаттар үшін пайдаланылуы мүмкін:

• маркетингтік стратегияны әзірлеу;
• компания жұмысы бойынша мәселелер мен әлсіз тұстарын анықтау;
• өсу және даму мүмкіндіктерін іздеу;
• ағымдағы қызметтің және қабылданған шешімдердің тиімділігін бағалау;
• клиенттермен және серіктестермен қарым-қатынасты басқару;
• пайданы арттыру және қызметкерлердің жұмыс уақытын оңтайландыру.

Маркетингтік ақпараттық жүйенің міндеттері

МАЖ жарнама және маркетинг бөлімдерінің ғана емес, сонымен қатар сатылым, қаржы және логистика сияқты басқа бөлімшелердің жұмысын да қамтиды. Осыған байланысты ақпараттық жүйе алдында келесі міндеттер қойылған:

• Қажеттіліктерді анықтау: қай бөлімшелерге қандай мақсаттар мен қандай түрде деректер қажет екенін білу.
• Ақпарат көздерін таңдау: мәліметтердің сенімділігі, қолжетімділігі және өзектілігін ескеру.
• Деректерді алу мен талдау әдістерін әзірлеу: құралдарды саланың ерекшеліктері мен міндеттеріне байланысты таңдау.
• Деректерді үздіксіз жинау және тіркеу: әртүрлі бөлімдерден қызметкерлерді тарту.
• Деректерді жүйелеу және талдау: себеп-салдарлық байланыстар мен заңдылықтарды іздеу.
• Нәтижелерді ұсыну: деректерді әртүрлі бөлімшелердің сұрауларына бейімдеу.

МАЖ құрылымы

Маркетингтік ақпараттық жүйенің құрылымын сипаттаудың бірнеше әдістері бар. Ең танымал модельдердің бірі Ф. Коттлер тұжырымы болып табылады, оған сәйкес МАЖ төрт негізгі ішкі жүйеден тұрады:

• Сыртқы ақпарат жүйесі;
• Ішкі ақпарат жүйесі;
• Маркетингтік зерттеу жүйесі;
• Маркетингтік талдау жүйесі.

Маркетингтік ақпараттық жүйенің элементтері

МАЖ негізгі элементтері үш негізгі блоктан тұрады: деректер, талдау әдістері және бағдарламалық құралдар. Ақпараттық блок компания жинайтын барлық мәліметтер базаларының жиынтығын білдіреді, ал статистикалық блок деректерді өңдеу әдістерін қамтиды. Бағдарламалық блок деректерді өңдеу үшін бағдарламалық құралдарды қамтиды. Бұл дайын шешімдер де, бизнес ерекшелігіне сәйкес жасалған жеке бағдарламалар да болуы мүмкін.

МАЖ құрастырудың негізгі принциптері

Маркетингтік ақпараттық жүйені құру кезінде оның тиімділігін қамтамасыз ететін бірқатар принциптерді сақтау маңызды:

• Тұрақтылық: бәсекеге қабілеттілікті арттыру үшін деректерді үздіксіз жаңарту.
• Толықтық және сенімділік: маңызды және заманауи ақпаратты сенімді көздерден жинау.
• Интеграция: күрделі міндеттерді шешу үшін әртүрлі бөлімшелерден деректерді біріктіру.
• Жүйелілік: деректермен жұмыс ағынын автоматтандыру және стандартизациялау.
• Процестік тәсіл: деректермен жұмыс істеудің барлық кезеңдерін біртұтас өзара байланысты процесс ретінде біріктіру.