Ассортименттің тереңдігін анықтау

Ассортименттің тереңдігі — бұл бір категориядағы тауарлардың әртүрлі нұсқаларының саны. Ассортименттің тереңдігі неғұрлым көп болса, нақты сатып алушының қажеттіліктерін қанағаттандыру мүмкіндігі соғұрлым жоғары болады. Бұл сипаттама тауар ұсынысын қалыптастырудағы негізгі параметрлердің бірі болып табылады.

Ассортименттің тереңдігі мен ені

Тереңдік пен ені — ассортименттің негізгі параметрлері. Ендік тауар категорияларының санын білдіреді, ал тереңдік бұл категориялардың қаншалықты әртүрлілікті екенін көрсетеді.

Мысалы, душ гелі, скраб және денеге арналған сүт әртүрлі тауар категорияларына жатады, бұл ассортименттің енін анықтайды. Ал, бұл өнімдердің әртүрлі құрамы, көлемі, маркасы, иісі немесе дәмі ассортименттің тереңдігін құрайды.

Гипермаркеттер жаңа наннан мотор майына дейін ондаған мың тауар категорияларын ұсынатын кең ассортименттермен мақтана алады. Осыған қарағанда, сөмке дүкені сияқты мамандандырылған дүкендерде таңдау тар болып келеді, бірақ әрбір категорияның ішінде көптеген модельдер ұсыну арқылы терең ассортимент қамтамасыз етіледі.

Ассортименттің тереңдігіне қарай түрлері

Тауар ассортиментін тереңдігі бойынша екі түрге бөлуге болады:

• Түрлік ассортимент: бір өнімнің әртүрлі нұсқалары, мысалы, әртүрлі қаптамада және қоспаларымен апельсин шырыны.
• Маркаға байланысты ассортимент: әртүрлі өндірушілерден бірдей тауарлар, мысалы, әртүрлі брендтердің шырындары.

Сүтті шоколад үшін түрлік тереңдік — бұл дәмнің әртүрлілігі, ал маркалық тереңдік — сөрелердегі брендтердің саны.

Ассортименттің тереңдігін не үшін арттыру керек

Өндірушілер мен сатушылар ассортиментті қалай дамыту керектігін түсінуі керек. Бұл шешім таңдалған бизнес стратегиясына байланысты. Кең ассортимент әлеуетті клиенттерді көбірек тарта алады, ал терең ассортимент ең талапшыл сатып алушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыруға мүмкіндік береді. Ассортиментті тереңдету келесі тапсырмаларды шешуге көмектеседі:

• Әртүрлі сатып алушылар сегменттерін тарту: бюджеттік және премиум-нұсқаларды, бірегей тауарларды және әртүрлі сипаттамаларды енгізу.
• Клиенттер қанағаттануын арттыру: кең ассортиментте әркім қажетті өнімін таба алады.
• Сату көлемін арттыру: өнім желісін кеңейту аудиторияны ұстап тұрады және жаңа дәмдерді сатып алуға ықпал етеді.
• Клиенттер адалдығын арттыру: қажетті тауардың болуы клиенттерді дүкенге қайтаруға мәжбүр етеді.
• Бренд имиджін нығайту: сирек және мамандандырылған тауарлардың болуы компанияның кәсібилігін көрсетеді.

Мысалы, 2023 жылы «Вкусно и точка» компаниясы сүтті коктейль ұсынды, бұл сатылымды 10% арттыруға себеп болды.

Ассортименттің тереңдігі ме әлде ені неғұрлым маңызды

Бизнес ассортимент қалыптастырғанда, ол кәсіпорынның форматына, нарық жағдайына және қолжетімді ресурстарға, соның ішінде сауда алаңдары мен өндірістік қуаттарға сүйенеді. Ассортименттің тереңдігі мамандандырылған дүкендер үшін әлдеқайда маңызды, мұнда сатып алушылар кең тауар таңдауларын күтеді.

Мысалы, «ВелоДрайв» интернет-дүкені 1000-нан астам велосипед модельдерін ұсынады, бұл велоспортты ұнатушыларды тартады. Керісінше, гипермаркеттер сатып алушыларға барлық қажетті заттарды табу үшін кең ассортиментті қамтамасыз етуге тырысады.

Өндірушілер мен сатушылар клиенттердің қажеттіліктерін қанағаттандыру және ассортиментті басқару арасында тепе-теңдік табуы керек. Сатып алушылардың күтуін және бәсекелестердің ұсыныстарын талдау арқылы маркетингтік зерттеулер жүргізу маңызды.

Ассортименттің тереңдігін қалай есептеу керек

Ассортименттің тереңдік коэффициенті — бір категориядағы тауарлардың әртүрлілігін көрсететін метрика. Есептеу формуласы келесідей көрінеді:

Тереңдік коэффициенті = Нақты тереңдік / Базалық тереңдік * 100%

Мұнда:

• Нақты тереңдік: категориядағы қолжетімді тауар нұсқаларының саны.
• Базалық тереңдік: нарықта осы категорияда болуы мүмкін максималды тауарлар саны.

Мысалы, егер дүкенде 5 маркалы сұйық сабын, ал нарықта барлығы 20 марка болып саналса, тереңдік коэффициенті 25% құрайды. Бұл көрсеткішті бәсекелестермен салыстыру және сатуға әсерін талдау үшін пайдалануға болады.