Тауарлық матрица дегеніміз не?

Тауарлық матрица компания ұсынатын барлық тауарлар немесе қызметтердің санаттарымен және сипаттамаларымен толық тізімі болып табылады. Ол дүкен ұсынатын ассортиментті түсіну үшін маңызды құрал болып табылады, сондай-ақ, осы тауарлар қамтитын нарық сегменттерін анықтау үшін қызмет етеді. Ассортименттік матрица әдетте көлденеңінен тауар топтары мен санаттары, ал тік күйінде тауардың болуы, жеткізуші, жауапты менеджер, бренд, мақсатты аудитория және ассортименттегі позиция рөлі сияқты негізгі параметрлер көрсетілген кесте түрінде визуализацияланады. Матрица үшін параметрлерді таңдау әр компанияның ерекшелігіне байланысты болады.

Тауарлық матрица не үшін қажет?

Тауарлық матрица келесі мақсаттарға жету үшін қажет:

• Мақсатты аудиторияның күтіп отырған тәжірбиелері мен қажеттіліктеріне сай келетін ассортиментті қалыптастыру.
• Өтімге жарамсыз тауарларды жинақтамай, танымал позициялардың жетіспеушілігінен сақтап, ең тиімді қойма қорын қолдау.
• Жеткізілімдер мен ассортиментті икемді етіп ұйымдастырып, қол жетімді емес тауарларды пікірлес түрлермен тез алмастыру.
• Өндіріс циклін ұтымды өткізіп, артық өндірістен аулақ болу.
• Табыс арттыру және клиенттік базаны кеңейту сияқты стратегиялық мақсаттарға қол жеткізу.
• Бағаны бағалау және бәсекелестік артықшылықтарды анықтау үшін бәсекелестерді талдау.

Матрицадағы тауар топтары

Ассортименттік матрицадағы тауарлар бірнеше топқа бөлінеді, олардың әрқайсысы өз мақсаттарына ие:

Өнімдер

Бұл тауарлар клиенттерді дүкенге тартуға арналған. Олар әдетте бірегей немесе танымал арзан бағалы тауарлар, мысалы, жеміс бөлімінде банандар немесе сүт бөліміндегі литрлік сүт.

Көмекші тауарлар

Бұл тауарлар негізгі ассортиментті толықтырып, чек сомасын арттырады. Мысалға гүл дүкеніндегі сыйлықтағы пакеттер немесе электроника дүкеніндегі қорғаушы қалқандар кіреді.

Статусты өнімдер

Олар клиенттердің назарын аударатын бірегей сипаттамалары бар қымбат тауарлар, дүкеннің имиджін қолдау үшін. Мысалы — дизайнерлік көйлектер немесе жоғары сапалы аспаптар.

Алмастырушы тауарлар

Бұл өнімдер ұқсас қажеттіліктерді қамтып, клиенттерді ұстап тұруға көмектеседі. Сөреде қажет өнім жоқ болса, балама ұсыну маңызды.

Кешенді өнімдер

Олар жиынтық ретінде сатылады, бұл қосымша тауарларды сату арқылы пайданы арттыруға мүмкіндік береді. Мысалы, картоп және сусынмен бірге бургерлер жинағы.

Ассортименттік матрицаны қалай жасау керек

Ассортименттік матрица жасау бірнеше маңызды факторларды ескеруді қажет етеді:

1. Формат пен орналасуды анықтаңыз: Дүкен форматы сауда алаңының мөлшері мен өтімділігіне байланысты, бұл ассортимент таңдауына әсер етеді.
2. Мақсатты аудиторияны талдаңыз: Сіздің потенциалды клиенттеріңіз кім және олардың қажеттіліктері қандай екендігін анықтаңыз.
3. Бәсекелестерді зерттеңіз: Негізгі бәсекелестер ассортименті мен баға саясатына баға беріңіз.
4. Баға саясатын анықтаңыз: Бағаның жоғарлау деңгейін орнатып, баға қалыптасу стратегияларын таңдаңыз.
5. Тауарларды топтар мен санаттарға бөліңіз: Ассортиментті тиімді басқару үшін тауарларды жалпы белгілері бойынша жіктеңіз.
6. Ассортименттік матрицаны жасаңыз: Қолжетімді болуы керек міндетті позицияларды қоса, толық тауар тізімін жазыңыз.

Тауарлық матрицаның талдауы

Тауарлық матрицаны талдау процесі тұрақты болуы керек. Бұл үшін арнайы бағдарламаларды қолдануға болады немесе егер тауар позициялары аз болса, Excel пайдаланыңыз. Матрицаның тиімділігін бағалау үшін АВС және XYZ-анализдерді жүргізу маңызды. Бұл тауарлардың нақты сипаттамаларын анықтап, дүкеннің табыстылығын арттыруға мүмкіндік береді. Теңгерімді матрица табысты бизнес және клиенттердің қажеттіліктерін қанағаттандырудың кілті болып табылады.